ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ: ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಬದುಕಿನ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ‘ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ’

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರೇ ದೃಶ್ಯ ಮಾಂತ್ರಿಕ, ಚಿತ್ರಬ್ರಹ್ಮ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್. ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಯಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾನ್ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಬದುಕು ಒಂದು ರೋಚಕ ಕಾದಂಬರಿಗಿಂತ ಕಮ್ಮಿಯಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜಗತ್ತು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತೋ, ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ಹಾದಿ ಅಷ್ಟೇ ಕಲ್ಲು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆ ಎಲ್ಲಾ ಏಳು-ಬೀಳುಗಳನ್ನು, ಕಣ್ಣೀರು-ನಗು, ಸೋಲು-ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅದ್ಭುತ ಪುಸ್ತಕವೇ ‘ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ’.

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಬೆರಳುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫ್ರೇಮ್ ಕಟ್ಟುವ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರ ಆ ಐಕಾನಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಿನಿಮಾ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಓಂಕಾರ್‌ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದಿರುವ, 17 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವೇ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತಹ ಮೇರು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಥೆಯನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

ಕಣಗಾಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಹುಡುಗ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ

ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಎಂದರೆ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಸಿನಿಮಾಗಳು. ಈ ಸಿನಿ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಅಸಲಿ ಹೆಸರು ಶುಭ್ರವೇಷ್ಠಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮ ಶರ್ಮ. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಣಗಾಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಇವರ ಬಾಲ್ಯ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೋಷಕರಾದ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಅವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ, ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನ ಬಾನುಮಯ್ಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಓದನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ, ಬದುಕಿನ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡದ ಕೆಲಸಗಳಿಲ್ಲ. ಹೋಟೆಲ್ ಕ್ಲೀನರ್ ಆಗಿ, ಸೇಲ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಮನೆಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಅವರು ದುಡಿದರು. ಈ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳೇ ಮುಂದೆ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ, ನೈಜ ಭಾವನೆಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ಬಣ್ಣದ ಲೋಕದ ಸೆಳೆತ ಮತ್ತು ಮೇರು ನಿರ್ದೇಶಕನ ಗರಡಿ

ಬದುಕಿನ ಬಂಡಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಯುವಕನಿಗೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿದ್ದು ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಸೋದರ ಕಣಗಾಲ್ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು. ಸೋರಟ್ ಅಶ್ವತ್ ಅವರ ‘ಕಲಾ ಸಂಘ’ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಿನಿಮಾದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. 1954ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದದ್ದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಿರುವು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಮೇರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. ಪಂತುಲು ಅವರ ಕಾರು ಚಾಲಕನಾಗಿ, ಸಂಭಾಷಣೆ ತರಬೇತುದಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಂದಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ‘ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ’, ‘ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ’, ‘ಸ್ಕೂಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್’ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಲೇ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿದರು.

ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದಿಂದ ಶುರುವಾದ ಕ್ರಾಂತಿ

ಮಲಯಾಳಂನ ‘ಸ್ಕೂಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್’ ಮತ್ತು ‘ಪೂಚಕ್ಕಣ್ಣಿ’ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ, 1967ರಲ್ಲಿ ‘ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗಿದ್ದೇ ನೋಡಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ! ಕೇವಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊರತಂದು, ಹೊರಾಂಗಣ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಅವರು ಮಾಡಿದರು. ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಒಡನಾಟ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಅನೇಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

ತ್ರಿವೇಣಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ‘ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಅನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದರು. ‘ಶರಪಂಜರ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನು 1971 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ‘ನಾಗರಹಾವು’ ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಯಿತು. ಡಾ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಮತ್ತು ಅಂಬರೀಶ್ ಅವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನೇ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಕಲಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು

‘ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ, ‘ಮೂಡಲ ಮನೆಯ’ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ‘ಶುಭಮಂಗಳ’, ‘ಧರ್ಮಸೆರೆ’ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ಆದರೆ 1981ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ರಂಗನಾಯಕಿ’ ಚಿತ್ರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಾಗ ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದರು.
ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ಕೂಡ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. ನಟಿ ಆರತಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಹದಗೆಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ, ಸತತ 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ನಿಶ್ಯಬ್ದ… ಹೀಗೆ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಕರಾಳ ದಿನಗಳನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಟ ಶ್ರೀನಾಥ್ ಅವರ ಮಾನವೀಯ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ‘ಮಾನಸ ಸರೋವರ’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಭವ್ಯ ಪುನರಾಗಮನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಯದ ಪರಂಪರ

‘ಅಮೃತ ಘಳಿಗೆ’, ‘ಋಣಮುಕ್ತಳು’ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ರುಚಿ ನೋಡಿದ ಆ ಮಾಂತ್ರಿಕ, ‘ಮಸಣದ ಹೂವು’ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಜೂನ್ 5, 1985 ರಂದು ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಅಗಲಿದರು. ಸಾವು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಆ ಸಾವು ಅವರನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ವಿಧಿಯ ಕ್ರೂರ ವಿರೋಧಾಭಾಸ. ಅವರ ‘ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ಟಿಲು’ ಕನಸು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಂತಿತು.

ಆದರೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹೋದರು. ರಜನಿಕಾಂತ್, ಶ್ರೀನಾಥ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಟಿ.ಎಸ್. ನಾಗಾಭರಣ, ಭಾರತಿರಾಜ, ಎಸ್.ಪಿ. ಮುತ್ತುರಾಮನ್ ಅವರಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ‘ಪುಟ್ಟಣ್ಣನ ಗರಡಿ’ಯ ಕಥೆ ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ: ‘ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ’ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಅಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಇತಿಹಾಸ. ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು, ತಮ್ಮ ಛಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧಕನ ಕಥೆ. ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಹಾಗೂ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಇರಲೇಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿ ಇದು.

ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ