ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ- ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ಯಶೋಗಾಥೆ | Agni Parikshe (Kannada Book)

ಭೋಪಾಲದ ಅರ್ಚನಾ ಪ್ರಕಾಶನವು ಹಲವು  ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ-1993ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ 1948-49 ‘ಪಹಲೀ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷಾ’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಗ್ರಂಥದ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ ಇದು. ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದ ಯಶೋಗಾಥೆಯೇ ಈ ಗ್ರಂಥದ ವಸ್ತು. ಕನ್ನಡ ಓದುಗರ ಸಲುವಾಗಿ ಅದರ ಅನುವಾದಿತ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಬಹು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇತ್ತು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅದನ್ನೀಗ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ.

1948ರ ಜನವರಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಾದ ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಧಿಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ವಿನಾಕಾರಣ ಸಂಘದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದುದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದ ಈ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಸಂಘವಿರೋಧಿಗಳು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಅನನ್ವಿತ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಇವು ಸಂಘದ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಭಾರೀ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಆಯಿತು. ಅಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ದೇಶವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಜನಾಂದೋಲನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಕೆಚ್ಚು, ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಕಲ್ಪನೀಯ ಕಷ್ಟ-ಸಂಕಟಗಳ ಹಲವಾರು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಣಾಪ್ರದ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಗ್ರಂಥ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಘವು ಅಪರಂಜಿ ಚಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿಬಂತು.

ಈ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತ ಮೂಲ ಹಿಂದಿ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗಂಗಾಧರ ವಝಿ ಅವರು ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ – ನಿಷೇಧ ದೂರವಾದ ತರುಣದಲ್ಲೇ – ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕಾಗಿ ರಾಶಿರಾಶಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಿ ಕರಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂತಹದೊಂದು ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದಾಗ ದೇಶದ ಅಂದಿನ ಗೃಹಮಂತ್ರಿ ಸರದಾರಪಟೇಲರು ತುಂಬ ಕಸಿವಿಸಿಪಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಅಂದಿನ ಸರಸಂಘಚಾಲಕ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರ ಬಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಸಹ, ದೇಶದ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದದ ವಾತಾವರಣ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಬಹಳವಿತ್ತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಸರಕಾರವು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಕಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಆಗಿನದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಬಿಚ್ಚಿ ಗಾಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರದಾರ ಪಟೇಲರ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮನದಿಚ್ಛೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರು ಸಹ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಗ ಬೇಡವೆಂದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕ ಆಗ ಬೆಳಕು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವಿಚಾರ ಮೂಡಿಬಂತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಟೇಶ್ವರದ ಶ್ರೀ ಮಾಣಿಕಚಂದ ವಾಜಪೇಯೀ ಅವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಹಿಂದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಪತ್ರಕರ್ತರೇ, ಜತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದವರು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತತೆಯ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಜತೆ ತಾಳೆ ನೋಡಿ, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.

ಈ ನಡುವೆ ಇನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಷೇಧಗಳ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘವು ವುಟಗೊಂಡಿತ್ತು. 1975-77ರ ಕಾಲಾವಧಿಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂದರ್ಭದ ಎರಡನೇ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಆಪತ್ಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷ ಗಾಥಾ’ (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಭುಗಿಲು) ಮೊದಲೇ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಂತಹ ಗ್ರಂಥದಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದ ಕೆಡಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಈಗ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು-ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಯಾದವೀ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದಂತಹ ಸಂಘದ ದಿಟ್ಟ ನಿಲುವು, ಸಂಘರ್ಷ ಸರಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೂ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಅದರ ನಿರ್ಧಾರ, ಜನಜೀವನವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸದೆ, ಸರಕಾರವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸದೆ, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಅದರ ಹೋರಾಟ, ಇವೆಲ್ಲವೂ – ಭಾವೀ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸದಾಕಾಲವೂ ದೀಪಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತಹವು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಸ್ತಕವು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾಲಿಕ ಹಾಗೂ ಚಿರಂತನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪ್ರದ ಉದ್ಧಂಥವಾಗಿ ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಕೈ ಸೇರುತ್ತಿದೆ.

ಅಂತಿಮ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಪುಸ್ತಕದ ಕರಡುಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಂಘದ ಪ್ರಾಂತ ಪ್ರಚಾರಕ ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದ ಮತ್ತು ಸಹ ಪ್ರಾಂತ ಪ್ರಚಾರಕ ಶ್ರೀ ಸುಧೀರ್ ಅವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದಿ, ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕವು ನಿರ್ದೋಷವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅವರು ವಹಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರು.

ಮೂಲ ಹಿಂದಿ ಕೃತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದವರು ಸಂಘದ ಮೂರನೇ ಸರಸಂಘ ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವ. ಶ್ರೀ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ದೇವರಸ್ ಅವರು. ಕನ್ನಡದ ಆವೃತ್ತಿಗೂ ಅದನ್ನೇ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮಾತಿನ ಆಯ್ದ ಭಾಗ)

Overview Agni Parikshe is a historical document that captures the resilience of the Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) during one of its most critical periods. Originally published in Hindi as Pahali Agni Pariksha, this Kannada translation by Chandrashekar Bhandari brings to light the untold stories of the 1948-49 struggle.

The Historical Context: 1948-1949 Following the tragic assassination of Mahatma Gandhi in January 1948, the RSS faced a ban based on political allegations. For approximately nineteen months, the organization and its Swayamsevaks were subjected to severe restrictions and atrocities. This period served as a literal “Agni Parikshe” (Trial by Fire).

This book details how the Swayamsevaks launched a nationwide movement against this injustice. It highlights their unparalleled courage, immense sacrifice, and the unimaginable hardships they endured to protect their organization’s honor.

A Story of Discipline and Non-Violence What makes this historical account unique is the method of protest. Despite the conflict with the government, the RSS maintained a strict commitment to constitutional methods. The book documents how the struggle was conducted without a single incident of violence or disruption to public life, eventually leading the government to lift the ban. The Sangh emerged from this trial like pure gold refined in fire.

The Delayed Publication An interesting historical facet of this book is its publishing history. One of the original authors, Sri Narayan Gangadhar Vazhe, had prepared the manuscript over 60 years ago, shortly after the ban was lifted. However, Sardar Vallabhbhai Patel (the then Home Minister) expressed concern that publishing it immediately might reopen wounds and disturb social harmony. Respecting this sentiment, the then Sarsanghchalak, Sri Guruji, halted the publication. It was only decades later that this authentic history was brought to light, verified against contemporary records and documents.

Key Highlights:

• Authentic History: Written by journalists and activists who participated in the struggle.

• Inspirational: Stories of dedication and the “Satyagraha” spirit.

• Foreword: Includes the original foreword by the 3rd Sarsanghchalak, Late Sri Balasaheb Deoras.

Product Details

• Book Title: Agni Parikshe

• Original Hindi Authors: Narayan Gangadhar Vazhe, Manik Chand Vajpayee

• Kannada Translator: Chandrashekar Bhandari

• Publisher: Sahitya Sangama, Bengaluru

• Language: Kannada

• Category: History / Politics / RSS Literature